«Παγώνοντας» τις ιώσεις του χειμώνα … και πώς ξεχωρίζουμε τη γρίπη από την COVID-19;

Παρότι ο κορονοϊός εδώ και καιρό μονοπωλεί το ενδιαφέρον μας, καλό είναι να μην υποτιμούμε τις ιώσεις του χειμώνα που καραδοκούν, και κυρίως τη γρίπη.

της Έλενας Κιουρκτσή 

Οι ιώσεις λατρεύουν τον χειμώνα. Με λιγότερο… ποιητικά λόγια, το κρύο ευνοεί τις λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, με αποτέλεσμα τόσο η μύτη, όσο και ο φάρυγγας και τα ιγμόρεια, να βάλλονται από διάφορους ιούς που είναι άκρως μεταδοτικοί.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τη χειμερινή περίοδο κυκλοφορούν περισσότεροι ιοί εξαιτίας του συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους, αν και τα παρατεταμένα lockdown έως τώρα, όπως και η χρήση μάσκας, μείωσαν εντυπωσιακά τις… εμφανίσεις τους.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν.

Ένας μέσος άνθρωπος θα περάσει στη διάρκεια της ζωής του περίπου 250 κρυολογήματα και ιώσεις. Πιο συχνοί είναι η εποχιακή γρίπη (Influenza) και το κρυολόγημα (RSV), που συνιστούν λοιμώξεις του αναπνευστικού, με κύρια περίοδο εμφάνισης τους χειμερινούς μήνες.
Το κοινό κρυολόγημα, τις περισσότερες φορές, προκαλεί ελαφριάς μορφής νόσο, ενώ ο ιός της γρίπης (που εμφανίζεται αργότερα, συνήθως από Ιανουάριο έως Μάρτιο στη χώρα μας) μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερο πρόβλημα και να γίνει μέχρι και απειλητικός για τη ζωή.
Σε αυτή τη λίστα των ιών προστίθεται πλέον και ο κορονοϊός SARS-CoV-2, ο οποίος προκαλεί τη γνωστή νόσο COVID-19.

Πού διαφέρει η γρίπη από το κρυολόγημα;
Το απλό κρυολόγημα εκδηλώνεται συνήθως με συνάχι, ενώ μια βαριά ίωση (όπως ο ιός της γρίπης) εμφανίζει συμπτώματα που συμπεριλαμβάνουν το συνάχι, συνοδευόμενο όμως και από πυρετό (και συνήθως υψηλό), από βήχα και, μερικές φορές, ακόμα και από προβλήματα στην αναπνοή.
Ενώ το απλό κρυολόγημα διαρκεί πολύ λίγο (το πολύ 3 ημέρες), ο ιός της γρίπης μπορεί να διαρκέσει πολλές ημέρες, φτάνοντας ακόμα και τις 10, εξασθενώντας έτσι σταδιακά τον οργανισμό και καθιστώντας τον επιρρεπή σε πιο σοβαρές ασθένειες (όπως η πνευμονία).
Η πνευμονία και ο ιός της γρίπης θεωρούνται από τις πιο συνήθεις αίτιες θανάτου στις προηγμένες χώρες σε όλες τις ηλικίες, αλλά κυρίως σε όσους ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου (π.χ. παχύσαρκοι, διαβητικοί, σε ανοσοκαταστολή κ.ά.).

Έχω COVID ή γρίπη;
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο διαχωρισμός αυτών των ιικών λοιμώξεων είναι δύσκολος ακόμη και από τους πιο έμπειρους ιατρούς, εάν δεν υπάρχει εργαστηριακή διάγνωση.
Και οι δύο αυτοί ιοί, όπως και το κρυολόγημα, προκαλούν αναπνευστική νόσο, ωστόσο έχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους, παρότι μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Κατά γενική ομολογία, τα συμπτώματα της COVID-19 μοιάζουν περισσότερο με εκείνα της γρίπης, παρά με του κοινού κρυολογήματος. Επομένως, η διάγνωση της νόσου μπορεί να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο μέσω εργαστηριακών εξετάσεων.

Προσοχή στις επιφάνειες και τα «αψού»
Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πώς ένας ιός μπορεί να εξαπλωθεί σε ένα μεγάλο κτίριο (εταιρεία, ξενοδοχείο, σχολείο, νοσοκομείο κ.λπ.), μέσα σε δύο μόλις ώρες από τη στιγμή που έχει μολυνθεί μία και μοναδική επιφάνεια, όπως ένα χερούλι πόρτας, ή έχει εισέλθει και παραμείνει στο κτίριο κάποιος που έχει κρυολογήσει.
Κι αυτό, διότι οι ιώσεις μεταδίδονται το ίδιο εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο (π.χ. με χειραψία ή μέσω σταγονιδίων μετά από φτέρνισμα ή βήχα), όσο και από αντικείμενα. Μάλιστα, οι πιο πολυσύχναστοι χώροι σε ένα γραφείο είναι πιο πιθανό να μολυνθούν πρώτα, εξαιτίας της μετάδοσης των ιών από τα χέρια του προσωπικού σε χερούλια, καφετιέρες και άλλα αντικείμενα. Ενδεικτικά, ο ιός της γρίπης μπορεί να επιβιώσει μέχρι και 8 ώρες πάνω σε μια επιφάνεια. 

Πόσο μας προστατεύει η μάσκα από τους ιούς;
Οι χειρουργικές μάσκες χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στα νοσοκομεία στα τέλη του 18ου αιώνα, αλλά η δημόσια χρήση τους ξεκίνησε το 1919, με το ξέσπασμα γρίπης που αφάνισε εκατομμύρια ανθρώπους.
Η χρήση τους προκειμένου να ελεγχθεί η διασπορά ενός ιού είναι από απαραίτητη έως υποχρεωτική, ειδικά από τότε που ξεκίνησε η πανδημία της COVID-19.
Κάποιοι ειδικοί είναι επιφυλακτικοί σε σχέση με την πλήρη αποτελεσματικότητά τους στην περίπτωση των ιών και βακτηρίων που μεταφέρονται μέσω του αέρα (είναι πολύ χαλαρές, δεν έχουν φίλτρο για τον αέρα και αφήνουν τα μάτια εκτεθειμένα), ωστόσο υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν πως μπορούν να εμποδίσουν τη μετάδοση ιού μέσω φτερνίσματος ή βήχα, αλλά και από το χέρι στο στόμα.
Ενδεικτική για το πόσο εκτεθειμένοι είμαστε στους ιούς είναι η διαπίστωση διαφόρων μελετών ότι οι άνθρωποι αγγίζουν ασυναίσθητα το πρόσωπό τους περίπου 23 φορές την ώρα.
Γι’ αυτό και η χρήση μάσκας φάνηκε να είναι άκρως αποτελεσματική στην πρόληψη της γρίπης – με τα κρούσματα γρίπης κατά τη διάρκεια της πανδημίας να είναι εντυπωσιακά μειωμένα, σε συνδυασμό όμως με τον αυτοπεριορισμό, τη χρήση αντισηπτικών και το συχνό πλύσιμο χεριών.

Τι κάνουμε αν αρρωστήσουμε;
Οι ιώσεις, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι ελαφριάς μορφής και τα συμπτώματα βελτιώνονται μετά από λίγες μέρες χωρίς θεραπεία. Αν τα συμπτώματα είναι ενοχλητικά (π.χ. συνάχι, πονόλαιμος, πυρετός, βήχας), μπορούμε να πάρουμε παυσίπονα ή αποσυμφορητικά μύτης.
Κάνουμε ρινικές εισπνοές με ατμούς νερού με αιθέριο έλαιο ευκάλυπτου (ή βράζουμε φρέσκο ευκάλυπτο).
Πίνουμε άφθονο νερό για να αποφύγουμε την αφυδάτωση.
Φροντίζουμε να ξεκουραστούμε και αυξάνουμε την πρόσληψη υγρών, υιοθετώντας παράλληλα και μια ισορροπημένη δίαιτα.
Καταναλώνουμε ζεστά αφεψήματα (π.χ. πράσινο τσάι και χαμομήλι), αλλά και βότανα της αρεσκείας μας, με προσθήκη λεμονιού (για βιταμίνη C) και μελιού που καταπραΰνει τον λαιμό.
Στο κρυολόγημα το πολύ κρύο περιβάλλον μπορεί να μας δημιουργήσει πρόβλημα, αλλά το ίδιο ισχύει και για το πολύ ζεστό. Φροντίζουμε η θερμοκρασία δωματίου να μην ξεπερνά τους 20 βαθμούς Κελσίου, γιατί η πολύ ξηρή ατμόσφαιρα, σε συνδυασμό με την έντονη ζέστη, εντείνουν τις λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Αποφεύγουμε τη λήψη αντιβίωσης, εκτός κι αν το συστήσει ο γιατρός μας.
Φροντίζουμε να πλένουμε συχνά τα χέρια μας, προκειμένου να μειώσουμε τις πιθανότητες να «κολλήσουμε» τους γύρω μας στο σπίτι ή στη δουλειά.
Όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, καλύπτουμε το στόμα και τη μύτη μας με κάποιο μαντίλι και όχι με το χέρι.
Αν αισθανόμαστε άσχημα, παραμένουμε σπίτι για μερικές μέρες.


Προστασία ενάντια στις ιώσεις σημαίνει:
– Να πλένουμε συχνά τα χέρια μας, είτε με νερό και σαπούνι ή με κάποιο αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα. Αυτό είναι το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης.
– Να χρησιμοποιούμε τακτικά αντισηπτικά χεριών όταν κυκλοφορούμε έξω, για να εξουδετερώσουμε μικρόβια και ιούς και να μειώσουμε τις πιθανότητες να τα μεταφέρουμε στο πρόσωπο και τις επιφάνειες.
– Να καλύπτουμε το στόμα μας, όταν φτερνιζόμαστε και δεν φοράμε μάσκα.
– Να αποφεύγουμε να αγγίζουμε το πρόσωπό μας με τα χέρια και να ερχόμαστε σε πολύ κοντινή επαφή με άτομα που έχουν συμπτώματα.
– Να φοράμε σωστά τις μάσκες (πρέπει να καλύπτουν και το στόμα και τη μύτη), να τις αλλάζουμε συχνά και, με το τέλος της χρήσης τους, να τις πετάμε στους κάδους, και όχι στον δρόμο, για να υπάρχει αποτελεσματική προστασία.
– Να πετάμε αμέσως τα χρησιμοποιημένα χαρτομάντιλα και να μην τα επαναχρησιμοποιούμε.
– Να πατάμε τα κουμπιά (π.χ. σε ένα ασανσέρ) με τον αγκώνα, και όχι με το δάχτυλο. Τα κουμπιά αυτά είναι από τις πιο ακάθαρτες και μολυσμένες επιφάνειες με τις οποίες ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή.
– Να αποφεύγουμε το κάπνισμα και, σε καμία περίπτωση, να μην καπνίζουμε παρουσία παιδιών. Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, τα παιδιά που ζουν σε σπίτια με γονείς καπνιστές έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να εκδηλώσουν πρόβλημα του αναπνευστικού (λοίμωξη) και ωτίτιδα από τα υπόλοιπα παιδιά.
– Να αερίζουμε τακτικά τους κλειστούς χώρους. Τουλάχιστον 10 λεπτά με ανοιχτά παράθυρα (στο σπίτι, αλλά και στο γραφείο) είναι αρκετά για να ανανεωθεί η ατμόσφαιρα.
– Να εμβολιαζόμαστε έγκαιρα κατά της γρίπης (Οκτώβριο ή Νοέμβριο) κάθε χρόνο.
– Να ακολουθούμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής (σωστό βάρος, ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και ενδεδειγμένοι προληπτικοί έλεγχοι ανάλογα με το φύλο και την ηλικία μας) για καλή φυσική κατάσταση και, κατ’ επέκταση, «ετοιμοπόλεμο» ανοσοποιητικό σύστημα.