Αν με δεις να κλαίω
Πώς τα δάκρυα “θεραπεύουν” σώμα και ψυχή

Ερευνητές έχουν ανακαλύψει ότι το κλάμα ωφελεί σώμα και ψυχή, και τα οφέλη του αρχίζουν από τη γέννηση κιόλας, με το πρώτο κλάμα του μωρού.

του Γιώργου Μουλά

Το να θέλουμε να κλάψουμε είναι απόλυτα θεμιτό. Κι αυτό, διότι το κλάμα συχνά αποδεικνύεται πολύ ανακουφιστικό, κάνοντάς μας να αισθανθούμε γρήγορα καλύτερα, σε αντίθεση με τις φορές που προσπαθήσαμε να το συγκρατήσουμε, προσποιούμενοι ότι είμαστε μια χαρά. Πρόκειται για μια απόλυτα φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση, η οποία, πέρα από τα βιολογικά αίτια που την προκαλούν, εκφράζει παράλληλα και ένα εύρος συναισθημάτων – από την ακραία χαρά, μέχρι την ακραία λύπη.

Τα τρία είδη δακρύων
Τα δάκρυα αποτελούνται από νερό, άλας, προστατευτικά αντισώματα και ένζυμα. Τα περισσότερα δάκρυα τα παράγουν οι αδένες που βρίσκονται πάνω από τα μάτια, οι λεγόμενοι «δακρυγόνοι αδένες». Κάθε φορά που ανοιγοκλείνουμε τα βλέφαρά μας, τα δάκρυα ρέουν στα μάτια από αγωγούς που συνδέονται με τους δακρυϊκούς αδένες.
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, το κλάμα ξεπλένει και αποτοξινώνει τον οργανισμό. Τα δάκρυα μπορεί να είναι τριών ειδών: τα αντανακλαστικά, τα βασικά και τα συναισθηματικά δάκρυα. Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα:
Τα βασικά δάκρυα λιπαίνουν τα μάτια, προστατεύοντάς τα από τις λοιμώξεις.
Τα αντανακλαστικά δάκρυα καθαρίζουν τα μάτια από διάφορα υπολείμματα, όπως καπνό, σκόνη και αέρια.
Τα συναισθηματικά δάκρυα έχουν οφέλη για την ψυχική υγεία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα βασικά δάκρυα περιέχουν 98% νερό, ενώ τα συναισθηματικά περιέχουν ορμόνες στρες και περισσότερες πρωτεΐνες, με βάση τις ορμόνες που παράγει το σώμα υπό πίεση.

Τα οφέλη του κλάματος
Υπάρχει περιορισμένη έρευνα σχετικά με την επιστήμη και την ψυχολογία του κλάματος. Το σίγουρο είναι ότι το κλάμα αποδεικνύεται εξαιρετικά σημαντικό για τον οργανισμό, προσφέροντάς του ψυχικά, συναισθηματικά, αλλά και σωματικά οφέλη. Μερικά από αυτά είναι ότι διατηρεί τα μάτια μας καθαρά, καταπραΰνει τον φυσικό πόνο, βοηθά το σώμα να ξεπεράσει ένα ψυχικό τραύμα, συμβάλλει στην απελευθέρωση του στρες, ενώ αποτελεί και ένα σημάδι ότι δεν έχουμε δώσει σημασία σε ένα σημαντικό συναίσθημα που μπορεί να έχουμε καταπιεσμένο. Γενικότερα, όμως, το κλάμα φαίνεται να έχει μια καθαρτική και επουλωτική επίδραση στην ψυχή, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν ότι τα δάκρυα μπορεί να προκαλέσουν την απελευθέρωση ενδορφινών, των ορμονών, δηλαδή, που μας κάνουν να νιώθουμε καλά.
Επιπλέον, αποτελεί και ένα σημάδι για τους άλλους ότι χρειαζόμαστε υποστήριξη, φέρνοντας έτσι τους ανθρώπους πιο κοντά.

Δεν κλαίμε όλοι το ίδιο
Δεν κλαίνε όλοι οι άνθρωποι το ίδιο, μερικοί κλαίνε περισσότερο από άλλους. Οι γυναίκες τείνουν να κλαίνε περισσότερο από τους άνδρες, υπήρχαν δε πολιτισμοί όπου το κλάμα για τους άνδρες αποτελούσε ταμπού.
Μια μελέτη της δεκαετίας του 1980 από τον βιοχημικό William H. Frey, διαπίστωσε ότι οι γυναίκες κλαίνε, κατά μέσο όρο, 5,3 φορές τον μήνα, ενώ οι άνδρες 1,3 φορές αντίστοιχα. Οι εν λόγω μέσοι όροι εξακολουθούν να παραμένουν περίπου ίδιοι και σήμερα, σύμφωνα με νεότερες μελέτες, μεταξύ των οποίων και εκείνη της Lauren Bylsma, PhD, από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Μια άλλη σύγχρονη μελέτη διαπίστωσε ότι η μέση διάρκεια κλάματος στις γυναίκες ήταν οκτώ λεπτά.

Τι μας κάνει να κλαίμε πιο συχνά;
Πέρα από την έντονη συναισθηματική φόρτιση, υπάρχουν και άλλοι λόγοι που μπορεί να μας κάνουν να κλάψουμε πολύ. Η κόπωση, για παράδειγμα, συνδέεται συχνά με κατάθλιψη και άγχος – δύο συνθήκες, τις οποίες πολλοί άνθρωποι βιώνουν ταυτόχρονα. Ορισμένες νευρολογικές καταστάσεις, επίσης, μπορεί να μας κάνουν να κλαίμε ή να γελάμε ανεξέλεγκτα.
Εάν ανησυχούμε ότι κλαίμε πάρα πολύ, εάν δεν μπορούμε να σταματήσουμε να κλαίμε ή βλέπουμε ότι έχουμε αρχίσει να κλαίμε συχνότερα και περισσότερο από ό,τι συνήθως, καλό είναι να μιλήσουμε με έναν ειδικό. Κι αυτό, διότι μία τέτοια συνεχής κατάσταση μπορεί να είναι σημάδι κατάθλιψης, κάποιας νευρολογικής διαταραχής, ή κάποιας άλλης διαταραχής της διάθεσης.

Πώς διαχειριζόμαστε το κλάμα;
Το να κλαίμε είναι απόλυτα φυσιολογικό. Αν, όμως, θέλουμε να διαχειριστούμε τα δάκρυά μας, υπάρχουν ορισμένα βήματα που μπορούμε να ακολουθήσουμε:
Επικεντρωνόμαστε σε μια αργή αναπνοή. Παίρνουμε μια βαθιά ανάσα, εισπνέοντας από τη μύτη και εκπνέοντας από το στόμα. Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να χαλαρώσουμε, σταματώντας σιγά-σιγά τη ροή των δακρύων.
Χαλαρώνουμε τους μυς του προσώπου μας, ώστε η έκφρασή μας να είναι ουδέτερη και σκεφτόμαστε κάτι επαναλαμβανόμενο – π.χ. ένα ποίημα, ένα τραγούδι ή μια ευχάριστη ανάμνηση από τα παιδικά μας χρόνια.
Τέλος, κάνουμε μια βόλτα ή βρίσκουμε έναν άλλο τρόπο για να απομακρυνθούμε προσωρινά από την αγχωτική ή ενοχλητική κατάσταση, η οποία μας έβαλε στη διαδικασία να κλάψουμε.