Planbe team
Οι τροφικές αλλεργίες παρουσιάζονται ως απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος με παραγωγή ισταμίνης για την καταπολέμηση της «εισβολής» μιας ανεπιθύμητης τροφής για τον οργανισμό. Η διαδικασία αυτή αποθηκεύεται στη «μνήμη» του σώματος, με αποτέλεσμα, σε κάθε επόμενη εμφάνιση της συγκεκριμένης τροφής, να επανενεργοποιείται ταχύτατα ο μηχανισμός αυτός. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε άτομα έχει εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή του κάποια τροφική αλλεργία – μια αντίδραση, όμως, που δεν πρέπει να συγχέεται με τις τροφικές δυσανεξίες.
Η βασική διαφορά μεταξύ τροφικών αλλεργιών και τροφικών δυσανεξιών είναι ότι η δυσανεξία σχετίζεται με τα αντισώματα IgG, ενώ η αλλεργία με τα IgE, αναφέρει ο κ. Κάρολος Παπαλαζάρου, Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Συνεργάτης του Metropolitan Hospital.
Τα συμπτώματα
Οι διαφορές των τροφικών αλλεργιών με τις τροφικές δυσανεξίες είναι αρκετές και στη συμπτωματολογία τους.
Τα συμπτώματα των τροφικών αλλεργιών αφορούν το δέρμα, την αναπνευστική λειτουργία και το κυκλοφορικό σύστημα. Όταν η αλλεργιογόνος για τον οργανισμό τροφή εισέρχεται στο σώμα, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται απελευθερώνοντας ισταμίνη, με αποτέλεσμα την εμφάνιση μιας σειράς αντιδράσεων, όπως εξάνθημα στο δέρμα, συριγμός και βήχας.
Άλλες συχνές αλλεργικές αντιδράσεις είναι οι εξής:
- Ναυτία και έμετος
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Πρόβλημα κατάποσης
- Οίδημα της γλώσσας
- Αδυναμία ομιλίας
- Ζάλη
Τα δε συμπτώματα δυσανεξίας στα τρόφιμα είναι χρόνια και μπορεί να εμφανιστούν αρκετές ημέρες μετά την κατανάλωση της μη ανεκτής από τον οργανισμό τροφής, ενώ έχουν συσχετιστεί με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τη χρόνια κόπωση.
Τα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν:
- Πονοκέφαλο
- Διάρροια ή/και δυσκοιλιότητα
- Κράμπες
- Τυμπανισμό
- Αίσθημα καύσου στον οισοφάγο
- Δυσπεψία.
Οι ένοχες τροφές
Τα πιο γνωστά αλλεργιογόνα τρόφιμα είναι τα εξής: αυγό, σόγια, ψάρια, μουστάρδα, ξηροί καρποί (όπως φιστίκια), σέλινο, γάλα, διοξείδιο του θείου (συντηρητικό Ε220 σε διάφορα τρόφιμα) και οστρακοειδή.
Η δυσανεξία, από την άλλη, αφορά ουσίες που περιέχονται στις τροφές. Οι δύο πιο γνωστοί τύποι τροφικής δυσανεξίας είναι:
- H δυσανεξία στη λακτόζη, ουσία που περιέχεται στο γάλα και σε ορισμένα άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, η οποία προκαλείται από την ανεπάρκεια του ενζύμου λακτάση, το οποίο παράγεται από το λεπτό έντερο και διασπά τη λακτόζη.
Διακρίνεται σε πρωτογενή και δευτερογενή. Η πρωτογενής δεν είναι πολύ συχνή και εμφανίζεται μετά τη γέννηση με σοβαρή διάρροια, ενώ η δευτερογενής είναι πιο συχνή και εκδηλώνεται ανά πάσα στιγμή μετά την ηλικία των 3 ετών, όταν η λακτάση αρχίζει να μειώνεται.
- Η δυσανεξία στη γλουτένη αφορά μια παθολογική κατάσταση του λεπτού εντέρου και σχετίζεται με μια σύνθετη ανοσολογική αντίδραση. Η γλουτένη βρίσκεται στο σιτάρι, τη σίκαλη, τη βρώμη και το κριθάρι, και οδηγεί σε καταστροφή του βλεννογόνου του εντέρου, η οποία, με τη σειρά της, εμποδίζει τη σωστή πέψη και απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών από τον οργανισμό.
Τρόποι αντιμετώπισης
Οι τροφικές αλλεργίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με αποφυγή του τροφίμου που τις προκαλεί, αλλά και με την κατάλληλη θεραπεία, σε συνεργασία με τον αλλεργιολόγο.
Υπάρχουν δύο τύποι θεραπείας, η συμπτωματική και η αιτιολογική:
Συμπτωματική θεραπεία ονομάζουμε τη χορήγηση φαρμάκων για την ανακούφιση του ασθενούς ατόμου από τα συμπτώματα, χωρίς με τον τρόπο αυτό να θεραπεύουμε την αιτία της νόσου. Η συμπτωματική θεραπεία δεν έχει μακροχρόνιο αποτέλεσμα και πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που ο ασθενής έχει συμπτώματα.
Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, εκτός από τις φαρμακευτικές, υπάρχουν και κάποιες φυσικές θεραπείες, όπως:
- Τα προβιοτικά, τα οποία βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα τροφοδοτώντας το έντερο με «καλά» βακτήρια.
- Τα πεπτικά ένζυμα, τα οποία συμβάλλουν στη διάσπαση των σωματιδίων των τροφίμων και στην πέψη.
- Η βιταμίνη Β5, η οποία είναι χρήσιμη για τη λειτουργία των επινεφριδίων και τον έλεγχο της αλλεργίας.
Αιτιολογική είναι η θεραπεία που στοχεύει στην εκπαίδευση του αμυντικού συστήματος του οργανισμού, ώστε να μην αντιλαμβάνεται πλέον ως «εχθρική» την ουσία που προκαλεί την αλλεργία και να την αγνοεί. Η αιτιολογική θεραπεία έχει μακροχρόνια διάρκεια αποτελέσματος ακόμη και μετά τη διακοπή της και γι’ αυτό δεν χρειάζεται να επαναληφθεί.
Στις τροφικές δυσανεξίες, η αποφυγή του ένοχου τροφίμου είναι μονόδρομος και, τα τελευταία χρόνια, όσα άτομα πάσχουν από κάποιου είδους δυσανεξία έχουν συμμάχους στη θεραπευτική τους προσπάθεια τους παραγωγούς τροφίμων, που προσφέρουν πλέον στην αγορά μεγάλη ποικιλία τροφίμων χωρίς λακτόζη ή γλουτένη, έτσι ώστε να μην απαιτείται ο αποκλεισμός τροφίμων από το διαιτολόγιο των πασχόντων.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι τα περίφημα τεστ δυσανεξίας που πραγματοποιούνται σε κάποια διαιτολογικά γραφεία και ιατρεία, παρά τις αποφάσεις του Υπουργείου Υγείας που επικυρώνουν την αναξιοπιστία τους, αποτελούν προϊόντα απάτης, καθώς η μόνη αξιόπιστη διαγνωστική μέθοδος είναι η μέτρηση αντισωμάτων στο αίμα.
Ας σημειωθεί ότι δεν υπάρχει καμία επιστημονική μελέτη που να αποδεικνύει ότι οι τροφικές υπερευαισθησίες σχετίζονται με το σωματικό βάρος ή τον μεταβολικό ρυθμό, την απώλεια βάρους και τον σχεδιασμό διαιτολογίου με αυτό το σκοπό.