Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η περιοδοντική νόσος μπορεί να αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα στην πορεία της νόσου COVID-19 – άλλο ένα στοιχείο για το πόσο σημαντική είναι η στοματική υγεία στη διατήρηση της συνολικής υγείας του οργανισμού.
του Δρ. Γιώργου Κοντακιώτη
Συγκεκριμένα, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Clinical Periodontology, διαπιστώθηκε ότι ασθενείς με περιοδοντίτιδα εμφανίζουν τουλάχιστον τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν σοβαρές επιπλοκές μετά από προσβολή από COVID-19, όπως ανάγκη διασωλήνωσης και νοσηλείας σε ΜΕΘ, ή ακόμη και αυξημένο κίνδυνο θανάτου.
Oμάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Ντόχα, στο Κατάρ, μελέτησε 568 ακτινογραφίες ασθενών με COVID-19. Από τους 258 ασθενείς που είχαν μολυνθεί με COVID-19 και είχαν περιοδοντίτιδα, οι 33 εμφάνισαν σοβαρή εξέλιξη της COVID-19. Αντιθέτως, από τους 310 ασθενείς χωρίς περιοδοντίτιδα, μόνο 7 περιπτώσεις εμφάνισαν σοβαρό COVID-19.
Τα άτομα με κακή στοματική υγιεινή, η οποία αποτελεί και την κύρια αιτία της περιοδοντικής νόσου, φέρονται να προσέχουν λιγότερο την υγεία τους, ενώ συχνά υποφέρουν και από χρόνιες ασθένειες, οι οποίες από μόνες τους αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από COVID-19.
Περιοδοντικές νόσοι
Η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα είναι περιοδοντικές νόσοι, οι οποίες περιγράφονται ως φλεγμονές των μαλακών και σκληρών ιστών που περιβάλλουν τα δόντια. Πιο συγκεκριμένα:
● Η ουλίτιδα είναι μια ήπια μορφή της φλεγμονής, κατά την οποία φλεγμαίνει μόνο ο μαλακός ιστός, επιφανειακά, δηλαδή τα ούλα που περιβάλλουν το δόντι. Εφόσον εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, είναι αναστρέψιμη νόσος. Ωστόσο, αν αμελήσουμε τα συμπτώματα, μπορεί η φλεγμονή να επεκταθεί πιο βαθιά και να επηρεάσει το οστό, προκαλώντας περιοδοντίτιδα.
● Η περιοδοντίτιδα είναι μια σοβαρή φλεγμονή των ούλων, η οποία καταστρέφει τόσο τους μαλακούς ιστούς, όσο και το οστό που υποστηρίζει τα δόντια, με αποτέλεσμα να επιφέρει σταδιακά μέχρι και την απώλεια του δοντιού. Η περιοδοντίτιδα αποτελεί μία εν τω βάθει φλεγμονή που φτάνει μέχρι το οστό και μπορεί να κάνει τα δόντια να κουνιούνται ή ακόμη και να πέσουν, ενώ πλέον οι απλές συμβουλές στοματικής υγιεινής δεν αρκούν για την αντιμετώπισή της.
Το περιοδόντιο αποτελείται από το οστό της γνάθου, από τα ούλα, το περιρρίζιο και την οστεΐνη, και παρέχει την απαιτούμενη στήριξη, ώστε το δόντι να διατηρεί τη θέση και τη λειτουργικότητά του. Κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία έχει μία διακριτή θέση, αρχιτεκτονική δομή, βιοχημική και κυτταρική σύσταση, λειτουργώντας μαζί ως ενιαίο σύνολο.
Συμπτώματα
Τα πιο κοινά συμπτώματα της ουλίτιδας είναι η αιμορραγία και η ερυθρότητα των ούλων, που συνοδεύονται από κακοσμία. Τα ούλα είναι ευαίσθητα, διογκωμένα και χαλαρά, ενώ η υφή τους είναι λεία και γυαλιστερή, σε αντίθεση με τα υγιή ούλα, τα οποία έχουν χρώμα ροζ και εμφανίζουν μικροσκοπικές αυλακώσεις που μοιάζουν με στίγματα. Επίσης, είναι χαρακτηριστική η φράση που χρησιμοποιούν οι ασθενείς με ουλίτιδα όταν προσέρχονται στο ιατρείο, λέγοντας ότι «με τρώνε τα ούλα μου», για να δηλώσουν την αίσθηση της φαγούρας που νιώθουν.
Τα συμπτώματα της περιοδοντίτιδας (αρχόμενης, μέσης ή προχωρημένης βαρύτητας) είναι τα διογκωμένα και πρησμένα ούλα, τα οποία εμφανίζουν εύκολη αιμορραγία. Τα ούλα είναι ευαίσθητα, εμφανίζουν ερυθρότητα, είναι αποκολλημένα από τα δόντια και υποχωρούν. Η κακοσμία είναι συνοδό χαρακτηριστικό, ενώ μπορεί να εμφανιστούν και περιοδοντικά αποστήματα που επιβαρύνουν τη κατάσταση. Τα δόντια είναι χαλαρά, εμφανίζουν κινητικότητα, κενά μεταξύ τους, ενώ η μάσηση είναι επώδυνη. Η φυσική εξέλιξη της περιοδοντίτιδας είναι η απώλεια της φυσικής οδοντοφυΐας.
Αιτίες
Η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα είναι συνήθως αποτέλεσμα φτωχής στοματικής υγιεινής. Το βασικό αίτιο είναι η συσσώρευση πέτρας στα δόντια, η οποία δημιουργείται από το σάλιο και τα υπολείμματα τροφών, με αποτέλεσμα στη συνέχεια να αναπτύσσονται βακτήρια που, με τη σειρά τους, οδηγούν στη δημιουργία φλεγμονής.
Ουσιαστικά, η περιοδοντίτιδα αποτελεί το επόμενο στάδιο της ουλίτιδας που δεν έχει θεραπευθεί (χρόνια μη θεραπευμένη ουλίτιδα) και με τα χρόνια προκαλεί φλεγμονή, η οποία επεκτείνεται πιο βαθιά στο ούλο και στο δόντι.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης των περιοδοντικών αυτών νόσων είναι η ηλικία, οι ορμονικές αλλαγές (εγκυμοσύνη, κλιμακτήριος κ.ά.), η κακή διατροφή, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και σίγουρα η γενετική προδιάθεση.
Οι νόσοι των ούλων επηρεάζουν και επηρεάζονται από διάφορες γενικές παθήσεις, όπως η καρδιαγγειακή νόσος, ο διαβήτης, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, αλλά και παθήσεις όπως ο HIV και η λευχαιμία, χρόνια νοσήματα και η νόσος του Crohn. Επίσης, ορισμένα φάρμακα (π.χ. αντισυλληπτικά, ανοσοκατασταλτικά, αντι-υπερτασικά) μπορεί να επηρεάζουν την υγεία των ούλων.
Η νόσος της περιοδοντίτιδας εικάζεται ότι συνδέεται με την πρόκληση στεφανιαίας νόσου, ρευματοειδούς αρθρίτιδας ή προβλημάτων στους πνεύμονες.
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Καθώς η πιο κοινή αιτία της περιοδοντίτιδας είναι η φτωχή στοματική υγιεινή, η σχολαστική καθαριότητα και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος στον οδοντίατρο είναι απαραίτητα για την πρόληψή της.
Η δε θεραπεία που εφαρμόζεται εξαρτάται από την έκταση και το στάδιο της φλεγμονής.
Για την ουλίτιδα συνιστάται καθαρισμός δοντιών (αποτρύγωση) ανά τακτά χρονικά διαστήματα και συμβουλές στοματικής υγιεινής και σχολαστικού βουρτσίσματος των δοντιών.
Για την περιοδοντίτιδα η θεραπεία ξεκινά ακολουθώντας την ίδια διαδικασία με την ουλίτιδα, δηλαδή με βαθύ καθαρισμό δοντιών. Στη συνέχεια, με τοπική αναισθησία γίνεται ριζική απόξεση ανά δόντι (ανά τεταρτημόριο στόματος) για να αφαιρεθεί αποτελεσματικά η φλεγμονή κάτω από το επίπεδο των ούλων. Η νόσος δεν αναστρέφεται, αλλά τουλάχιστον η κατάσταση γίνεται ελεγχόμενη και σταθεροποιείται.
Αν η φλεγμονή δεν μπορεί να ελεγχθεί, προτείνεται στον ασθενή επέμβαση ώστε να επιτευχθεί, χειρουργικά, πλήρης καθαρισμός της περιοχής από εξειδικευμένο οδοντίατρο. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν αναπλαστικές τεχνικές για να αναπληρωθεί το χαμένο οστό. Πλέον και η τεχνολογία των laser προσφέρει αποτελεσματικές, ανώδυνες και σύντομες θεραπείες για τους ασθενείς.
Μετά την ολοκλήρωση της περιοδοντικής του θεραπείας, ο ασθενής πρέπει να παρακολουθείται από τον θεράποντα ιατρό σε τακτική βάση και να ακολουθεί σχολαστικά τους κανόνες στοματικής υγιεινής.
COVID-19 και στοματική υγιεινή
Πέραν της συσχέτισης με νοσήματα των ούλων, η νόσος COVID-19 μπορεί επίσης να επηρεάζει τη γενικότερη στοματική υγεία και να εμφανίζει πρώιμες εκδηλώσεις στο στόμα. Αντίστοιχα, αρκετές πρόσφατες δημοσιεύσεις αναφέρουν την εμφάνιση ποικίλων εκδηλώσεων από τη στοματική κοιλότητα σε ασθενείς με COVID-19.
Ειδικότερα, οι διαταραχές γεύσης αποτελούν ένα από τα συχνότερα συμπτώματα της νόσου, σε ποσοστά που προσεγγίζουν το 40%. Επίσης, άλλες εκδηλώσεις στον στοματικό βλεννογόνο, όπως ξηροστομία, λευκές ή ερυθρές βλάβες, ελκώσεις κ.ά, έχουν αναφερθεί ως πιθανά κλινικά σημεία και συμπτώματα της νόσου COVID-19.
Συμπερασματικά, η διατήρηση καλής στοματικής υγείας, η τήρηση των κανόνων υγιεινής του στόματος και ο κατάλληλος οδοντιατρικός και στοματολογικός έλεγχος μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη αναγνώριση εκδηλώσεων της νόσου COVID-19 και στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
Κοντακιώτης Ε. Γιώργος, DDS
Χειρουργός Οδοντίατρος στο Αthens Dental Science, συνεργάτης Προσθετικής Πανεπιστήμιο Αθηνών, μετεκπαιδευθείς στα εμφυτεύματα – Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο ιδιωτικό ιατρείο που διατηρεί στην Αθήνα, ασχολείται κυρίως με την αισθητική οδοντιατρική, την προσθετική και τα εμφυτεύματα, τόσο όσον αφορά τη χειρουργική τοποθέτηση, όσο και την προσθετική αποκατάστασή τους.
Από το 2018 είναι μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Οστεοενσωμάτωσης Εμφυτευμάτων (Academy of Osseointegration). Είναι ομιλητής σε πολλά επιστημονικά συνέδρια και έχει δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα σχετικά με την προσθετική και τα εμφυτεύματα σε επιστημονικά περιοδικά. Επίσης, ειδικεύεται στις ενέσιμες αισθητικές θεραπείες με υαλουρονικό οξύ περιστοματικά (Medical Aesthetics Training, London, UK).
https://kontakiotis.gr
e-mail: gkontak766@gmail.com